Rysunki konstrukcyjne i dokumentacja techniczna maszyny przygotowywana do oceny zgodności i oznakowania CE
Ocena zgodności i CE

Oznakowanie CE maszyn i ocena zgodności

Znak CE nie jest certyfikatem z urzędu, tylko deklaracją producenta popartą oceną ryzyka i dokumentacją. Przeprowadzamy tę procedurę dla maszyn, które budujemy, i wspieramy zakłady, które same stały się producentem.

Znak CE to podpis producenta, a nie pieczątka z zewnątrz

Wokół oznakowania CE maszyn narosło sporo nieporozumień, a najczęstsze brzmi: „maszynę trzeba certyfikować”. Dla zdecydowanej większości maszyn nie istnieje urząd, który wydaje certyfikat CE. Znak umieszcza producent po przeprowadzeniu oceny zgodności: ocenia ryzyko, sprawdza spełnienie wymagań zasadniczych dyrektywy maszynowej 2006/42/WE, kompletuje dokumentację techniczną, pisze instrukcję i podpisuje deklarację zgodności. Jednostka notyfikowana wchodzi do gry tylko przy wybranych kategoriach maszyn szczególnie niebezpiecznych.

Odpowiedzialność za znak CE spoczywa więc na tym, kto maszynę wprowadza do obrotu albo oddaje do użytku. Dla maszyn, które projektujemy i budujemy, producentem jesteśmy my: ocenę zgodności prowadzimy równolegle z konstrukcją, a klient dostaje maszynę z deklaracją zgodności, instrukcją po polsku i tabliczką znamionową. Przy modernizacjach oceniamy, czy planowana zmiana jest istotną modyfikacją, a przy spinaniu maszyn w linię — czy powstaje zespół maszyn wymagający oceny całości.

Coraz częściej producentem staje się sam zakład: dział utrzymania ruchu składa stanowisko z części, przerabia kupioną maszynę albo łączy urządzenia różnych dostawców. Wtedy wspieramy zakład w całej procedurze — ocenie ryzyka, analizie wymagań zasadniczych, dokumentacji technicznej, instrukcji i deklaracji, którą zakład podpisuje jako producent. Nie wystawiamy „certyfikatów” i nie działamy jako jednostka notyfikowana; przygotowujemy procedurę tak, żeby producent mógł się pod nią podpisać z pełną wiedzą, za co odpowiada.

Ta usługa dotyczy samej oceny zgodności i dokumentów. Jeżeli maszyna wymaga fizycznej przebudowy — nowego sterowania, napędów, osłon — prowadzimy to jako modernizację maszyny, a ocena zgodności jest jej częścią. Od 20 stycznia 2027 r. dyrektywę zastępuje rozporządzenie (UE) 2023/1230, więc maszyny oddawane do użytku od tej daty ocenia się już według nowych przepisów.

Co obejmuje ocena zgodności maszyny

Ocena ryzyka według PN-EN ISO 12100

Określamy granice maszyny i jej przewidziane zastosowanie, identyfikujemy zagrożenia we wszystkich trybach pracy — także przy ustawianiu, czyszczeniu i usuwaniu zakleszczeń — szacujemy ryzyko i dobieramy środki jego zmniejszania w kolejności wymaganej przez normę: konstrukcja, środki techniczne, informacja dla użytkownika.

Wymagania zasadnicze i normy zharmonizowane

Przechodzimy przez wymagania zasadnicze punkt po punkcie i wskazujemy, które mają zastosowanie do danej maszyny. Dobieramy normy zharmonizowane — od ogólnych, jak PN-EN ISO 12100 i PN-EN 60204-1, po normy dla konkretnych grup maszyn — bo ich zastosowanie daje domniemanie zgodności z wymaganiami, które obejmują.

Dokumentacja techniczna, instrukcja, deklaracja

Kompletujemy dokumentację techniczną: opis maszyny, rysunki, schematy, obliczenia, ocenę ryzyka, wykaz zastosowanych norm i protokoły sprawdzeń. Do tego instrukcja obsługi w języku polskim, tabliczka znamionowa i deklaracja zgodności WE — a dla maszyn oddawanych do użytku od 2027 r. deklaracja zgodności UE.

Funkcje bezpieczeństwa i środki techniczne

Dla każdej funkcji bezpieczeństwa — zatrzymania awaryjnego, blokady osłony, kurtyny świetlnej — wyznaczamy wymagany poziom PL według PN-EN ISO 13849-1 i weryfikujemy, czy układ go osiąga. Osłony, wygrodzenia i odległości bezpieczeństwa projektujemy zgodnie z PN-EN ISO 14120 i PN-EN ISO 13857.

Kiedy potrzebujesz oceny zgodności

Sześć sytuacji, w których obowiązek oceny zgodności powstaje najczęściej — i w których najłatwiej go przeoczyć.

Nowa maszyna specjalna

Maszyna projektowana pod jeden proces nie ma wzorca, z którego da się przepisać dokumenty. Ocenę ryzyka prowadzimy od koncepcji, żeby osłony i układ bezpieczeństwa wynikały z analizy, a nie były dokładane tuż przed odbiorem.

Maszyna zbudowana na własne potrzeby

Zakład, który sam buduje maszynę i oddaje ją do użytku, staje się jej producentem — z oceną ryzyka, dokumentacją, instrukcją, deklaracją i znakiem CE. Brak zamiaru sprzedaży niczego tu nie zmienia.

Linia z maszyn różnych dostawców

Kilka maszyn z osobnym CE, spiętych transportem i wspólnym sterowaniem, może tworzyć zespół maszyn. Rozstrzygamy, czy tak jest, i oceniamy strefy styku, wspólne zatrzymanie awaryjne oraz tryby pracy całości.

Istotna modyfikacja przy modernizacji

Rozbudowa sterowania o nowe funkcje, zwiększenie prędkości czy dołożenie robota mogą przenieść obowiązki producenta na wykonawcę zmian. Kwalifikujemy zakres przed pracami i dokumentujemy wynik — także wtedy, gdy nowa deklaracja nie jest potrzebna.

Maszyna nieukończona do wbudowania

Moduł bez własnego sterowania i osłon, przeznaczony do włączenia w inną maszynę, nie dostaje znaku CE z tytułu przepisów maszynowych. Przygotowujemy deklarację włączenia i instrukcję montażu z warunkami bezpiecznego wbudowania.

Przejście na rozporządzenie 2023/1230

Maszyny oddawane do użytku od 20 stycznia 2027 r. ocenia się według rozporządzenia (UE) 2023/1230. Projekty, które ruszają dziś, a skończą się po tej dacie, prowadzimy od razu pod nowe wymagania.

Zobacz zdjęcia i filmy z realizacji

Częste pytania

Nie. Dla większości maszyn znak CE jest deklaracją producenta, a nie dokumentem wydanym przez zewnętrzny urząd. Producent przeprowadza ocenę zgodności — ocenę ryzyka, analizę wymagań zasadniczych, dokumentację techniczną — podpisuje deklarację zgodności i umieszcza znak na maszynie. Dokument nazwany „certyfikatem CE”, wystawiony przez firmę doradczą, nie zastępuje deklaracji producenta i nie przenosi na nikogo jego odpowiedzialności.

Sam zakład. Obowiązki producenta powstają nie tylko przy wprowadzeniu maszyny do obrotu, ale też przy oddaniu jej do użytku, a definicja producenta w dyrektywie 2006/42/WE wprost obejmuje wytwarzanie maszyny na własny użytek. Zakład musi więc przeprowadzić ocenę ryzyka, skompletować dokumentację techniczną, przygotować instrukcję, wystawić deklarację zgodności i umieścić znak CE. Przygotowanie dokumentów może zlecić, ale deklarację podpisuje jako producent.

W większości przypadków nie. Udział jednostki notyfikowanej przewidziano dla kategorii maszyn wymienionych w załączniku IV dyrektywy 2006/42/WE — należą do nich m.in. niektóre maszyny do obróbki drewna z ręcznym podawaniem lub załadunkiem, prasy do obróbki metali na zimno z ręcznym załadunkiem i podnośniki do obsługi pojazdów — i to tylko wtedy, gdy maszyna nie została wykonana według norm zharmonizowanych obejmujących wszystkie mające zastosowanie wymagania. Rozporządzenie (UE) 2023/1230 przebudowuje tę listę i dla części kategorii udział jednostki będzie obowiązkowy zawsze. Sprawdzenie kategorii maszyny jest jednym z pierwszych kroków oceny.

Zależy od złożoności maszyny i od tego, co już istnieje. Przy maszynie, którą sami projektujemy, ocena zgodności biegnie równolegle z konstrukcją i nie jest osobnym etapem doklejanym na końcu — zamyka się razem z uruchomieniem. Przy maszynie gotowej, zbudowanej bez dokumentacji, najwięcej czasu zajmuje odtworzenie schematów, ustalenie wszystkich trybów pracy i poprawki, jeśli ocena ryzyka wykaże braki w osłonach lub układzie bezpieczeństwa. Termin podajemy po obejrzeniu maszyny i przejrzeniu dostępnych dokumentów.

Dyrektywę 2006/42/WE zastępuje rozporządzenie (UE) 2023/1230, stosowane bezpośrednio we wszystkich krajach UE, bez krajowego aktu przenoszącego. Wprowadza ono m.in. definicję istotnej modyfikacji maszyny, nową listę kategorii wysokiego ryzyka, wymagania dotyczące ochrony układów sterowania przed ingerencją, możliwość dostarczania instrukcji w postaci cyfrowej oraz deklarację zgodności UE w miejsce deklaracji WE. Sama logika procedury — ocena ryzyka, dokumentacja, deklaracja, znak — pozostaje ta sama.

Co do zasady nie — i zwykle nie ma takiej potrzeby. Maszyna oddana do użytku, zanim objął ją obowiązek oznakowania, nie musi mieć znaku CE, ale pracodawca musi zapewnić jej zgodność z wymaganiami minimalnymi z rozporządzenia Ministra Gospodarki z 30 października 2002 r. To inny reżim niż wymagania zasadnicze: obciąża użytkownika, a nie producenta, i kończy się oceną stanu maszyny, a nie deklaracją zgodności. Ocena zgodności i znak CE wracają dopiero wtedy, gdy maszyna zostanie przebudowana na tyle, że zmiana jest istotną modyfikacją — wtedy traktuje się ją jak nową.

Producent przechowuje dokumentację techniczną i deklarację zgodności przez co najmniej 10 lat i udostępnia je organom nadzoru na uzasadnione żądanie. Dyrektywa 2006/42/WE liczy ten okres od daty wyprodukowania maszyny (przy produkcji seryjnej — ostatniego egzemplarza), rozporządzenie 2023/1230 — od wprowadzenia maszyny do obrotu. Użytkownik przechowuje instrukcję i deklarację przez cały okres eksploatacji. Jeżeli zakład zbudował maszynę dla siebie, oba obowiązki spoczywają na nim.

Pogłęb temat

Artykuły z naszej bazy wiedzy, które rozwijają zagadnienia związane z tą usługą.

Rozporządzenie maszynowe (UE) 2023/1230 — co zmienia się od 20 stycznia 2027Porządkuje zmiany, które nowe rozporządzenie wprowadza do oceny zgodności, i pomaga ustalić, według których przepisów ocenić maszynę oddawaną do użytku na przełomie 2026 i 2027 roku.Maszyna zbudowana na własne potrzeby — czy potrzebuje znaku CE?Wyjaśnia, dlaczego zakład budujący maszynę dla siebie staje się jej producentem i jak przejść przez ocenę zgodności krok po kroku.Zespół maszyn połączonych — kiedy cała linia potrzebuje własnego CEPokazuje, kiedy maszyny spięte transportem i wspólnym sterowaniem trzeba ocenić jako jedną całość i kto zostaje producentem linii.Ocena ryzyka maszyny w praktyce — jak ją przeprowadzićRozkłada metodykę PN-EN ISO 12100 na kroki i pokazuje najczęstsze błędy — to pierwszy i najważniejszy dokument oceny zgodności.Dokumentacja techniczna maszyny — co musi zawieraćLista elementów dokumentacji technicznej, instrukcji i deklaracji oraz sposób ich odtworzenia, gdy maszyna dokumentów nie ma.Modernizacja maszyny a znak CE — co zmienia rozporządzenie 2023/1230Wyjaśnia, kiedy zakres modernizacji staje się istotną modyfikacją i przenosi obowiązki producenta na wykonawcę zmian.

Zobacz pozostałe usługi

Modernizacja maszyn i dostosowanie do CEProjektowanie maszyn specjalistycznychModernizacja układów sterowaniaSystemy transportu wewnętrznego

Nie wiesz, kto jest producentem Twojej maszyny i czy potrzebuje CE? Ustalimy to, zanim ją uruchomisz.

Skontaktuj się z nami